Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 – koniec z B2B czy z „etatem na B2B"?

Nowe uprawnienia PIP – co się zmieniło 8 lipca 2026 roku?

Od 8 lipca 2026 roku okręgowy inspektor pracy, który uzna, że umowa B2B lub cywilnoprawna (o dzieło, zlecenie) jest stosunkiem pracy, może zamienić ją na umowę o pracę bez postępowania sądowego. Dotychczas mógł jedynie kierować sprawę do sądu, co nieraz sprawiało, że postępowanie ciągnęło się latami – dzięki nowelizacji może wydawać samodzielnie decyzję administracyjną, która obowiązuje od razu.

Jak to będzie w praktyce wyglądać? Po przeprowadzeniu kontroli inspektor wyda polecenie usunięcia naruszeń – w taki sposób da stronom szansę na dobrowolną korektę modelu współpracy. Jeśli polecenie nie zostanie wykonane, możliwe będzie wszczęcie postępowania administracyjnego, które kończy się decyzją o przekształceniu umowy. Przed wydaniem polecenia inspektor będzie zobowiązany do wysłuchania obu stron.

Jak inspektor stwierdza, że istnieje stosunek pracy?

By stwierdzić, że istnieje stosunek pracy, inspektor analizuje, czy relacja łącząca strony wykazuje cechy stosunku pracy opisane w art. 22 § 1 Kodeksu pracy, takie jak:

• praca wykonywana pod kierownictwem (pracodawca wskazuje co, kiedy i jak),

• stałe miejsce i godziny pracy,

• ciągłość i powtarzalność świadczeń,

• wynagrodzenie za czas pracy (a nie osiągnięty rezultat),

• wyłączność – brak innych klientów,

• brak faktycznego ryzyka gospodarczego.

Im więcej tych elementów pojawia się w faktycznej współpracy, tym większe ryzyko, że inspektor uzna ją za stosunek pracy – niezależnie od zapisów w umowie. Bezpieczne pozostają relacje, w których kontraktor działa samodzielnie, obsługuje kilku klientów, ponosi realne ryzyko gospodarcze i sam decyduje o sposobie wykonania pracy.

Zmiana umowy z B2B na umowę o pracę przez PIP – jakie będą konsekwencje?

Od dnia wydania decyzji firma będzie musiała stosować do danego pracownika przepisy Kodeksu Pracy. Co to w praktyce oznacza?  

• obowiązek zgłoszenia pracownika do ZUS i naliczania za niego składki zdrowotnej oraz składek społecznych,

• obowiązek płacenia za pracownika zaliczek na PIT,

• nabycie przez pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego oraz innych uprawnień pracowniczych (m.in. do wynagrodzenia chorobowego, ochrony przed wypowiedzeniem, odprawy, zapłaty za nadgodziny itd.),

• ponoszenie konsekwencji za naruszenie przepisów prawa pracy wobec danego pracownika.

Osoba dotychczas zatrudniona na B2B będzie miała z kolei obowiązek, by przestać wystawiać faktury z tytułu wykonywanej umowy, przestać płacić zaliczki na podatek dochodowy i wyrejestrować się z ZUS. Co istotne, decyzja inspektora PIP będzie wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość – nie wstecz (skutki wsteczne mogą wynikać jedynie z prawomocnego orzeczenia sądu).

Zmiana umowy – czy będzie się można odwołać od decyzji PIP?

Od decyzji okręgowego inspektora pracy o zmianie umowy B2B lub umowy-zlecenia na umowę o pracę przysługuje odwołanie do Głównego Inspektora Pracy (GIP) – jest na to 7 dni od momentu otrzymania decyzji. W przypadku otrzymania negatywnej decyzji GIP będzie można złożyć skargę do odpowiedniego sądu pracy. Na takie działanie będziesz mieć miesiąc od doręczenia decyzji GIP. Złożenie odwołania będzie wstrzymywać wykonanie decyzji – aż do momentu, gdy sprawę rozstrzygnie sąd.

Nowe uprawnienia PIP – co jeszcze warto wiedzieć?

Dzięki nowelizacji przepisów PIP będzie mogła:

• wymieniać się informacjami z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową – w zakresie analizy ryzyka i typowania podmiotów do kontroli (sygnałem do wszczęcia postępowania może być chociażby duża liczba umów B2B w jednej firmie),

• przeprowadzać kontrole zdalne – w uzasadnionych przypadkach inspektor będzie miał prawo do oględzin za pomocą wideo, przeprowadzenia przesłuchań online i otrzymania elektronicznych kopii dokumentów,

• nakładać wyższe kary finansowe – maksymalna grzywna za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym wzrosła z 30 000 zł do 60 000 zł, a w przypadku recydywy, czyli powtórnego naruszenia w ciągu dwóch lat, może wynieść 90 000 zł.

Nowe uprawnienia PIP – jak się przygotować? Check-lista działań dla pracodawców

Jeśli Twoja firma podpisuje umowy B2B lub umowy-zlecenia, warto jak najszybciej podjąć działania, by odpowiednio przygotować się na nowe uprawnienia PIP – tym bardziej, że organ planuje przeprowadzić w 2026 roku 55 tys. kontroli, w tym 200 kontroli celowanych (nakierowanych na konkretne branże i firmy). Co możesz zrobić już teraz?

1. Zaudytuj wszystkie umowy cywilnoprawne w swojej firmie

Sprawdź, czy wykazują wspomniane cechy stosunku pracy: podporządkowanie, stałe godziny i miejsce pracy, wynagrodzenie za czas (a nie wykonane usługi czy projekty), ryzyko po stronie zlecającego. Wyraźne zapisy o niezależności wykonawcy, samodzielności i braku stałych godzin pracy mogą działać na korzyść.

2. Przeanalizuj faktyczny sposób współpracy

Zapisy w umowie to nie wszystko – istotne jest, jak faktycznie wygląda Twoja współpraca z osobą na B2B i innej umowie cywilnoprawnej. Przeanalizuj, czy pracownik wykonuje swoje obowiązki w określonych godzinach i wskazanym miejscu pracy, jaki jest zakres poleceń i kto faktycznie ponosi ryzyko.

3. Wystąp o wydanie interpretacji indywidualnej

Nowelizacja ustawy o PIP nadaje Tobie jako pracodawcy nowe uprawnienie – możesz wystąpić o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej prawidłowej formy zatrudnienia w konkretnym stanie faktycznym. W taki sposób możesz uzyskać potwierdzenie, że stosowana forma zatrudnienia jest zgodna z prawem. Interpretacja nie uchroni Cię przed ewentualną kontrolą, ale może mieć znaczenie przy kwestionowaniu umów przez inspektorów.

4. Skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą HR

Zmiany są na tyle istotne, że warto skorzystać z pomocy specjalisty, który oceni ryzyko w konkretnej sytuacji Twojej firmy i pomoże zaplanować ewentualne zmiany – zanim zrobi to za Ciebie inspektor.

5. Nie działaj pochopnie

Nie chodzi o to, by teraz w Twojej firmie masowo wszyscy nagle przechodzili na umowę o pracę, tylko w tych przypadkach, w których faktycznie występuje stosunek pracy.

6. Porozmawiaj z pracownikiem

Pracownik też może zadbać o to, by współpraca z Tobą nie nosiła znamion umowy o pracę, np. poprzez wykonywanie zadań dla więcej niż jednego klienta, posiadanie dobrze skonstruowanej umowy i działanie niezależnie od firmy.

Warto również pamiętać, że nowelizacja ustawy wprowadziła rozwiązanie przejściowe – firmy, które w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie nowych przepisów dobrowolnie zmienią umowy cywilnoprawne spełniające warunki etatu na umowy o pracę unikną odpowiedzialności za dotychczasowe naruszenia.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy – podsumowanie

Nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy określa się jako największą zmianę w kontroli zatrudnienia od wielu lat – stąd budzi tak duże wątpliwości i obawy wśród pracodawców. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje, które warto zapamiętać o nowych uprawnieniach PIP:

• Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może samodzielnie przekwalifikować umowę B2B, zlecenie lub o dzieło w umowę o pracę.

• Zamiast kierować sprawę do sądu, okręgowy inspektor pracy wydaje decyzję administracyjną – najpierw wyda polecenie usunięcia naruszeń, a dopiero jeśli nie zostanie wykonane, będzie wszczynał postępowanie zakończone decyzją.

• Inspektor ocenia faktyczny charakter współpracy, nie zapisy umowy – kluczowe są podporządkowanie, stałe godziny i miejsce pracy, wynagrodzenie za czas, brak innych klientów i brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy.

• Decyzja inspektora pracy działa wyłącznie na przyszłość – skutki wsteczne może wywołać jedynie prawomocne orzeczenie sądu.

• Od decyzji okręgowego inspektora przysługuje odwołanie, które wstrzymuje wykonanie decyzji.

• PIP zyskało również dodatkowe narzędzia – możliwość większej wymiany informacji z ZUS i KAS, przeprowadzania zdalnych kontroli i nakładania wyższych kar.

• Jeśli Twoja firma korzysta z umów B2B lub cywilnoprawnych, działaj już teraz – zaudytuj umowy, przeanalizuj faktyczny sposób współpracy, skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą HR, a w razie wątpliwości wystąp o interpretację indywidualną.

• Masz 12 miesięcy na dobrowolne przekwalifikowanie umów bez konsekwencji – ale nie działaj pochopnie i nie przekwalifikowuj pochopnie wszystkich umów na etaty, tylko te przypadki, w których faktycznie występuje stosunek pracy.

‍